Een verplichte verzekering maakt werkgevers niet vanzelf beter in het voorkomen van ongevallen en beroepsziekten. Dat is de conclusie van SEO Economisch Onderzoek in het rapport Prikkels voor preventie op het werk, gemaakt in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. VVP schreef er op 26 oktober over. Een verzekeringsplicht kan de financiële prikkel om risico’s te voorkomen zelfs verkleinen, omdat de verzekeraar de schade betaalt.

Voor een mkb-werkgever is dat een herkenbare gedachte. Ook bij een verzuimverzekering betaalt de verzekeraar een deel van de rekening, maar de uitval zelf, het werk dat blijft liggen en de collega’s die het opvangen, blijven bij jou. Wat het onderzoek vooral laat zien, is waar preventie in kleine bedrijven wel werkt.

Wat de onderzoekers bekeken

SEO onderzocht drie mogelijke maatregelen. De eerste is een verplichte aansprakelijkheidsverzekering voor arbeidsongevallen en beroepsziekten. Werkgevers, brancheorganisaties, deskundigen en verzekeraars verwachten daar weinig preventie van. Alleen als verzekeraars actief zouden sturen met premieverschillen, controle en polisvoorwaarden, zou het kunnen werken. Maar verzekeraars zeggen zelf dat ze de kennis niet hebben om te beoordelen of een werkgever veilig werkt, en zien toezicht als een taak van de overheid. Een verzekering kan wel een ander doel dienen, namelijk werknemers beter beschermen tegen de financiële gevolgen van een ongeval.

De tweede optie, een verplicht preventiebudget op de begroting, lijkt ook beperkt effectief. Werkgevers en brancheorganisaties vrezen een afvinkcultuur, waarin het gaat om het voldoen aan eisen in plaats van om minder risico. De derde optie scoort het best, en dat is ondersteuning via brancheverenigingen. De overheid zou brancheorganisaties subsidie geven om hun leden te helpen met de Arbowet en preventie. Dat sluit volgens SEO aan bij de behoefte aan praktische, laagdrempelige hulp per sector, vooral in branches met veel kleine bedrijven.

Wat dat voor jou betekent

Of die subsidie er komt, is nog niet besloten. Maar de kern van de aanbeveling kun je nu al gebruiken, want veel brancheorganisaties hebben dat soort hulp al. De meest bruikbare zijn de branche-RI&E en de arbocatalogus.

Elke werkgever met personeel moet een risico-inventarisatie en -evaluatie hebben, met een plan van aanpak. Heb je 25 werknemers of minder en gebruik je een erkend branche-instrument, dan hoef je je RI&E niet door een gecertificeerde deskundige of arbodienst te laten toetsen. Dat scheelt geld en tijd. Welke instrumenten erkend zijn, zie je op rie.nl. Zo’n branche-RI&E kent de risico’s van jouw werk al, van tillen in de zorg tot stof in de werkplaats, en vraagt je niet om alles zelf te bedenken.

Een arbocatalogus is een set afspraken die werkgevers en werknemers in een sector samen maken over hoe je aan de Arbowet voldoet. Staat er in de arbocatalogus van jouw branche een oplossing voor een risico, dan kun je die overnemen. De Arbeidsinspectie gebruikt de catalogus ook bij controles. Dat is precies de praktische, sectorgerichte ondersteuning waar de onderzoekers op wijzen.

Preventie die je zelf regelt

Naast de RI&E zijn er een paar dingen die elke werkgever moet regelen en die in de praktijk vaak blijven liggen. Je wijst een preventiemedewerker aan, en in een bedrijf met maximaal 25 werknemers mag je dat zelf zijn. Je biedt medewerkers een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek aan, iets wat veel kleine werkgevers vergeten, zoals we eerder voor de schoonmaak beschreven. En je hebt een basiscontract met een arbodienst of bedrijfsarts.

Daarboven loont het om uitval eerder te zien aankomen. Een inzetbaarheidsscan laat zien waar de belasting in je team zit, en vaak ligt de oplossing in hoe het werk is georganiseerd en niet bij de medewerker zelf. Dat werkten we uit in het stuk over werkdruk verminderen.

Je verzekering blijft nuttig. Een verzuimverzekering of een verzuim-ontzorgverzekering vangt de loonkosten op en levert vaak een casemanager. Maar zoals het SEO-rapport laat zien, is een polis geen preventiebeleid. Wie de premie betaalt en verder niets doet, betaalt de rekening van het verzuim twee keer, een keer aan de verzekeraar en een keer in het werk dat blijft liggen.