Edith Temgoua is 25 en werkt sinds januari 2026 als facilitair medewerker bij Fier, een organisatie die mensen opvangt na geweld, uitbuiting of eerkwesties. Ze maakt schoon, vult voorraden aan, zorgt voor koffie bij de servicebalie en helpt collega’s waar dat nodig is. Ze kwam daar terecht via social return, schrijft de gemeente Rotterdam op 23 oktober. Het verhaal is klein, maar het laat precies zien wat er van een werkgever wordt verwacht als die een opdracht van de gemeente uitvoert.

Dertig jaar social return in Rotterdam

Rotterdam begon dertig jaar geleden met wat toen de 5%-maatregel heette. Wie een opdracht voor de gemeente uitvoert, doet daarnaast iets terug voor de stad. Dat kan door iemand met een uitkering aan te nemen, een leer- of stageplek aan te bieden, gastlessen te geven of in te kopen bij een erkend sociaal ondernemer. Volgens de gemeente zijn er in de afgelopen tien jaar 11.082 kandidaten via social return aan het werk gekomen.

Dat aantal is geen bijzaak. Het betekent dat het instrument in Rotterdam niet alleen op papier bestaat, maar dat er een uitvoeringsapparaat achter zit dat kandidaten aanlevert, plaatsingen bijhoudt en met werkgevers in gesprek blijft. Als je een aanbesteding van de gemeente wint, krijg je met dat apparaat te maken.

Wat het voorbeeld van Edith laat zien

Edith had een uitkering van UWV en vond moeilijk nieuw werk. Ze heeft vaak wat meer tijd nodig om dingen goed te doen, en dat leverde in eerdere banen problemen op. UWV beoordeelde haar arbeidsvermogen, waarna ze in de doelgroep van de banenafspraak terechtkwam. Daarmee telde ze mee voor social return, en zo kwam ze bij Fier.

Uit haar verhaal zijn drie dingen te halen die ook voor jouw bedrijf gelden.

Het eerste is dat de kandidaat uit een doelgroep moet komen. Niet iedereen die je aanneemt telt mee. Iemand uit het doelgroepregister, iemand met een uitkering of een leerling op een leerwerkplek meestal wel. Welke groepen precies meetellen, verschilt per opdrachtgever en staat in het bestek. Wie twijfelt, leest eerst wie er mag meetellen voor de social-returnafspraak.

Het tweede is de opbouw van het contract. Edith begon met een contract voor zeven maanden, kreeg daarna een jaarcontract en heeft uitzicht op een vaste aanstelling. Dat is een gangbare route. Je hoeft niet vanaf de eerste dag een vast contract te bieden, maar een plaatsing die na een paar maanden stopt levert weinig op voor de kandidaat en in veel berekeningen ook minder voor je verplichting.

Het derde is het overleg. De gemeente en Fier praten een keer per jaar over Ediths werk en haar indicatie. Social return stopt dus niet bij de handtekening onder het contract. Er is opvolging, en daar moet je tijd voor vrijmaken.

Wat dit van jou vraagt als je een opdracht wint

De verplichting wordt meestal uitgedrukt als een percentage van de opdrachtwaarde. Hoe je dat percentage leest en wat het in euro’s of plaatsingen betekent, staat in hoe je het SROI-percentage in een contract leest. Daarna kies je een invulling die bij je bedrijf past. Een schoonmaakbedrijf of facilitaire dienstverlener kan vaak een werkplek bieden zoals die van Edith. Een ingenieursbureau kiest eerder voor stages, gastlessen of inkoop bij een sociaal ondernemer.

Het verhaal van Fier maakt ook iets duidelijk wat in bestekken vaak onderbelicht blijft. Edith zegt zelf dat ze een fijne manager heeft en collega’s die weten hoe ze in elkaar zit, en dat ze altijd om hulp kan vragen. Dat is geen toeval maar begeleiding. Een plaatsing via social return lukt pas als iemand op de werkvloer die rol oppakt. Reken die uren mee als je inschrijft, want ze zijn er hoe dan ook.

Na de gunning maak je een plan, spreek je met de gemeente af hoe je rapporteert en houd je bij wie er via de afspraak bij je werkt. Wat je in die eerste weken regelt, staat op een rij in wat je na gunning moet regelen. Wie dat goed doet, merkt dat social return minder een verplichting is dan een manier om aan personeel te komen dat je anders niet had gevonden. In een stad waar elf duizend mensen langs deze weg aan werk kwamen, is die kans voor jouw vacature ook gewoon aanwezig.