Social return: wat houdt het in voor een ondernemer?

Social return betekent dat je bij een opdracht ook iets afspreekt over kansen op werk of ontwikkeling voor mensen die moeilijker aan een baan komen. Dat kan bijvoorbeeld een betaalde werkplek, een leerwerkplek of toegestane inkoop bij een sociale onderneming zijn. Voor jou als ondernemer begint het met een concrete vraag: welke bijdrage wordt bij deze opdracht van mijn bedrijf verwacht?

Deze gids helpt je social return te begrijpen en een eerste passende route te kiezen. De nadruk ligt op Nederlandse overheidsopdrachten. De precieze verplichting volgt uit de stukken van jouw opdrachtgever; er is geen landelijk percentage dat automatisch voor ieder bedrijf geldt. Inhoud gecontroleerd op 15 oktober 2026.

Wat betekent social return voor een ondernemer?

Bij social return verbindt een opdrachtgever een sociale bijdrage aan een opdracht. Je levert bijvoorbeeld het afgesproken onderhoud of de catering én draagt bij aan werkgelegenheid of arbeidsontwikkeling. De gedachte is dat de besteding van publiek geld ook kansen kan bieden aan mensen die ondersteuning nodig hebben om aan het werk te komen of te blijven.

In de praktijk kun je termen tegenkomen als social return, SR en SROI. Een opdrachtgever kan beschrijven welke doelgroep in aanmerking komt, welke activiteiten meetellen en hoe de bijdrage wordt gewaardeerd. Daardoor kan een activiteit die bij de ene gemeente wordt geaccepteerd, bij een andere opdracht anders worden beoordeeld.

Je hoeft hiervoor niet automatisch een sociale onderneming te worden. Ook een regulier installatiebedrijf, adviesbureau of schoonmaakbedrijf kan een passende bijdrage leveren. Begin bij het werk dat je hebt, de begeleiding die je kunt organiseren en de mogelijkheden die de opdracht biedt. Iemand aannemen voor wie je vervolgens geen passend werk hebt, is een slechte start.

Social return en SROI: dezelfde afkorting, twee toepassingen

De afkorting SROI staat voor Social Return on Investment. Bij Nederlandse opdrachten wordt die afkorting vaak gebruikt voor social return-afspraken. Daarnaast bestaat er een SROI-methode om maatschappelijke effecten te waarderen. Die twee toepassingen moet je uit elkaar houden.

Bij een impactanalyse kunnen uitkomsten in geld worden gewaardeerd en in een verhouding worden uitgedrukt. Dat is geen geldbedrag dat vanzelf op je bankrekening verschijnt. Andersom bewijst een ingevulde social return-verplichting nog niet dat je met een impactanalyse een bepaald maatschappelijk rendement hebt aangetoond.

Staat er in een opdracht dat je social return moet realiseren, vraag dan welke prestatie en verantwoording worden verwacht. Laat niet op eigen initiatief een omvangrijke impactberekening maken terwijl de opdrachtgever een goedgekeurde werkplek en registratie van de inzet bedoelt.

Wanneer krijg je met een verplichting te maken?

Social return is geen algemene verplichting voor iedere ondernemer die personeel heeft. Je krijgt ermee te maken wanneer een opdrachtgever het bij een opdracht uitvraagt en daar afspraken over gelden. Ook een hoofdaannemer kan jou als onderaannemer vragen bij te dragen; bekijk dan welke afspraken hij met jouw bedrijf wil maken.

Bij een aanbesteding kan social return bijvoorbeeld als eis voor de uitvoering zijn opgenomen. Het kan ook meetellen bij de beoordeling van de inschrijving, bijvoorbeeld via een plan van aanpak. Een belofte waarmee je punten wilt halen, moet je later kunnen waarmaken. Zie social return daarom al bij het beoordelen van een opdracht als onderdeel van de uitvoerbaarheid en begroting.

De opdrachtgever moet de uitvraag passend vormgeven. De aard van het werk, de omvang en looptijd van de opdracht en de mogelijkheden op de arbeidsmarkt zijn daarbij relevant. Vind je de eis onduidelijk of niet uitvoerbaar, stel daar binnen de aanbestedingsprocedure tijdig een vraag over. Ga niet uit van een latere vrijstelling omdat je bedrijf klein is of omdat je nog geen geschikte kandidaat kent.

Heb je geen contractuele social return-afspraak, dan kun je natuurlijk wel vrijwillig werk of ontwikkelkansen bieden. Voor een bredere aanpak binnen je eigen bedrijf kun je verder met inclusief werkgeverschap. Dat gaat ook over toegankelijk werk, goede informatie en ontwikkeling van bestaande medewerkers.

Welke bijdrage past bij jouw bedrijf?

Werk bieden is een belangrijke route, maar niet overal de enige. Onderstaande mogelijkheden helpen je het gesprek te beginnen. Het zijn geen opties die bij iedere opdracht automatisch meetellen.

Werkcentrum Rijnmond beschrijft bijvoorbeeld routes via werken, leren, sociaal inkopen en maatschappelijke activiteiten. Amsterdam noemt naast werk ook bijdragen aan sociale projecten. Deze voorbeelden laten zien dat de invulling kan verschillen. Ze geven geen toestemming om eenzelfde activiteit bij iedere opdrachtgever op te voeren.

Een goed doel sponsoren is dus niet vanzelf een geaccepteerde invulling. Ook de mededeling van een leverancier dat zijn factuur “voor SROI meetelt” is onvoldoende om jouw contract te beoordelen. Laat de opdrachtgever bevestigen of de organisatie, activiteit en waardering passen, voordat je daarvoor een bestelling of toezegging doet.

Bekijk bij een werkplek bovendien eerst de praktische ruimte. Welke taken kan iemand leren, wie geeft uitleg en wie is beschikbaar bij vragen? Een vaste begeleider zonder vrijgemaakte tijd is een kwetsbare afspraak. Gebruik de uitleg over begeleiding op de werkvloer organiseren om die rol werkbaar te maken.

Welke mensen tellen mee?

De doelgroep wordt in de toepasselijke voorwaarden afgebakend. Afhankelijk van de opdrachtgever kunnen bijvoorbeeld mensen vanuit een uitkering, mensen uit de doelgroep banenafspraak, werkzoekenden zonder uitkering of bepaalde leerlingen en studenten meetellen. Ook de startdatum, duur van het dienstverband en inzet binnen de opdracht kunnen van belang zijn.

Het is daarom te beperkt om social return gelijk te stellen aan iemand uit het doelgroepregister aannemen. Dat register is relevant voor de banenafspraak en bepaalde regelingen, maar is geen universele lijst van alle social return-kandidaten. Andersom betekent een registratie niet dat iedere inzet bij iedere opdracht mag worden meegeteld. Lees zo nodig eerst wat het doelgroepregister wel en niet zegt.

Er kunnen ook mogelijkheden bestaan voor mensen die al bij je werken. De gemeente Den Haag beschrijft bijvoorbeeld onder voorwaarden inzet van kandidaten die vóór de contractstart zijn begonnen en aan de opdracht werken. Gebruik zo’n lokale bepaling niet als landelijke regel. Vraag voor jouw bestaande medewerker na welke voorwaarden en meetelperiode gelden.

Bespreek de geschiktheid voor het werk los van de administratieve doelgroep. Een vermelding in een regeling vertelt niet welke taken iemand beheerst of hoeveel hulp nodig is. Spreek met de adviseur af hoe de doelgroep wordt aangetoond en welke gegevens daarvoor noodzakelijk zijn. Houd je dagelijkse werkafspraken overzichtelijk en deel personeelsgegevens via de afgesproken beveiligde route.

Een social return-bedrag is niet automatisch jouw extra kostenpost

Een opdrachtgever kan de bijdrage uitdrukken als percentage van de opdrachtsom of loonsom, maar ook in uren of een andere afgesproken prestatie. Controleer daarom altijd waarover je rekent. Vijf procent van de omzet van je hele bedrijf is iets anders dan vijf procent van één afgebakende opdracht.

Bij een bouwblokkenmodel krijgen verschillende activiteiten een vastgestelde waarde. De gemeente Den Haag spreekt bijvoorbeeld van een fictieve waarde per kandidaat. Die waarde helpt om de contractuele bijdrage te bepalen. Zij hoeft niet gelijk te zijn aan het betaalde salaris, jouw extra kosten of een subsidie die je ontvangt.

Begroot ook wie het werk gaat organiseren. Als een ervaren medewerker wekelijks begeleiding geeft, moet daar tijd voor zijn. Dat die begeleiding mogelijk contractuele waarde heeft, betekent niet dat haar volledige kostprijs wordt vergoed. Ondersteuningsregelingen voor personeel hebben bovendien hun eigen voorwaarden; beschouw een social return-afspraak niet als een subsidietoekenning.

Zo maak je de eerste keuze concreet

Je hoeft bij een eerste verkenning nog geen uitgebreid beleidsdocument te schrijven. Leg wel de basis van de opdracht naast je eigen mogelijkheden. Met onderstaande werkvolgorde voorkom je dat verkoop iets belooft wat de uitvoering niet kan organiseren.

1. Pak de juiste stukken erbij. Zoek de social return-bepaling, bijlagen en toepasselijke waarderingsregels. Noteer opdrachtgever, opdracht en contractperiode. Gebruik niet zonder controle een handleiding van een eerdere opdracht.
2. Maak de verwachting begrijpelijk. Schrijf in gewone taal op wat je moet realiseren, hoe het wordt gewaardeerd en wanneer het klaar moet zijn. Markeer wat nog onduidelijk is.
3. Kies een kans die bij het werk past. Onderzoek bijvoorbeeld een concrete werkplek, leerwerkplek of passende sociale leverancier. Beschrijf wat die keuze de deelnemer biedt en wat je bedrijf kan waarmaken.
4. Bespreek de route met de juiste contactpersoon. De opdrachtgever of zijn social return-adviseur beoordeelt de contractuele invulling. Een Werkcentrum of werkgeversservicepunt kan helpen bij kandidaten en ondersteuning. Dat zijn verschillende rollen.
5. Leg haalbaarheid en afspraken vast. Wijs een verantwoordelijke aan, reserveer tijd en kosten en laat de toepasselijke waardering en vereiste onderbouwing bevestigen. Spreek een vroeg moment af om te controleren of de gekozen route op gang komt.

Een fictief onderhoudsbedrijf kan bijvoorbeeld ontdekken dat er naast de vaktechnische taken een passend pakket aan voorbereidende werkzaamheden is. Voordat het een kandidaat zoekt, bepaalt het welke werkzaamheden bij de opdracht horen, hoe iemand die leert en wie begeleidt. Vervolgens bespreekt het met de social return-adviseur welke inzet meetelt. Blijkt de benodigde begeleiding niet beschikbaar, dan moet het bedrijf die eerst organiseren of een andere toegestane route onderzoeken.

Maak iemand niet afhankelijk van een onduidelijke afspraak tussen jouw bedrijf en de opdrachtgever. Bespreek het werk, de begeleiding en het perspectief eerlijk met de kandidaat. Een administratieve meetelperiode bepaalt op zichzelf niet hoe je een goed dienstverband vormgeeft.

Wanneer levert social return echt iets op?

Een bedrijf kan via social return nieuwe medewerkers leren kennen, een leerroute opbouwen of een sociale leverancier vinden die goed bij het werk past. Dat zijn mogelijkheden, geen gegarandeerde besparing of oplossing voor personeelstekorten. Het resultaat hangt mede af van passend werk, begeleiding en de kwaliteit van de samenwerking.

Houd daarom twee vragen naast elkaar: voldoen we aantoonbaar aan de opdracht, en helpt de gekozen activiteit de betrokken mensen daadwerkelijk verder? Bij een werkplek kun je bijvoorbeeld bespreken welke taken iemand heeft geleerd, of de begeleiding bruikbaar is en welke vervolgstap haalbaar wordt. Een administratief behaald bedrag beantwoordt die vragen niet vanzelf.

Begin met een bijdrage die je kunt uitvoeren en onderbouwen. Voor een eerste gesprek heb je vooral een duidelijke opdracht, een mogelijke activiteit en zicht op je eigen capaciteit nodig. Daarmee kan de adviseur gericht beoordelen wat past en welke afspraken nog ontbreken.

Veelgestelde vragen