In België melden werknemers in grote bedrijven zich sinds de afschaffing van het ziektebriefje voor één dag gemiddeld 54 procent vaker een dag ziek. Dat meldt VRT NWS op basis van cijfers van HR-dienstverlener Securex. HLN maakte er meteen de vraag van de dag van, of je je weleens ziek meldt terwijl je het niet bent. Voor een Nederlandse werkgever is dat een herkenbare vraag, maar de uitgangspositie is anders. Hier heeft nooit een briefje bestaan, en dus ook geen briefje om af te schaffen.
Wat er in België veranderde
Sinds eind 2022 mogen werknemers in Belgische bedrijven met minstens 50 medewerkers een paar keer per jaar één dag ziek zijn zonder doktersattest. Vanaf 2026 is dat ingeperkt tot twee keer per jaar. Volgens Securex kwam er in die bedrijven per acht werknemers één extra eendaagse ziekmelding bij. Het totale korte ziekteverzuim tot een maand veranderde volgens het bureau niet significant, en het aantal ziekmeldingen van twee tot vijf dagen daalde niet.
Securex trekt daar zelf een voorzichtige conclusie uit. De cijfers tonen een gedragsverandering, geen bewijs van misbruik. Het kan ook betekenen dat mensen eerder een rustdag nemen in plaats van ziek door te werken. De last zit volgens het bureau vooral in de organisatie, in roosters die snel om moeten en collega’s die het werk opvangen. Dat is een nuchtere les, ook voor Nederland. Een eendagsmelding kost je zelden veel loon, maar wel een ochtend puzzelen.
In Nederland ligt de controle bij de arbodienst
Een Nederlandse werknemer meldt zich ziek bij jou, zonder verklaring van een arts. Je hoeft dat niet blind te accepteren, maar de controle doe je niet zelf. Of iemand echt ziek is, beoordeelt de bedrijfsarts of arbodienst. Die mag jou volgens de Autoriteit Persoonsgegevens wel laten weten of iemand arbeidsongeschikt is, hoe lang dat ongeveer duurt en wat hij nog wel kan, maar niet wat hij heeft.
Bij de ziekmelding zelf mag je een beperkt aantal dingen vragen en vastleggen. De grens is strakker dan veel leidinggevenden denken.
| Wel vragen en vastleggen | Niet vragen |
|---|---|
| Telefoonnummer en (verpleeg)adres tijdens de ziekte | Wat de werknemer mankeert |
| Hoe lang het vermoedelijk duurt | Wat de oorzaak is, ook niet of het door het werk komt |
| Lopende werkzaamheden en afspraken | Eerdere ziektes of uitkeringen |
| Of het om een arbeidsongeval of verkeersongeval met een andere partij gaat | Medische vragenlijsten invullen |
| Of de werknemer onder de no-riskpolis valt |
De tabel volgt de Autoriteit Persoonsgegevens. Hoe vaak en hoe lang iemand verzuimt, mag je wel registreren. Meer over het gesprek met een zieke medewerker lees je in wat je mag vragen als je gezondheidsklachten bespreekt.
Wat je wel kunt doen bij veel korte meldingen
Je sterkste middel staat op papier. Volgens artikel 7:629 van het Burgerlijk Wetboek mag je het loon opschorten als een werknemer zich niet houdt aan redelijke voorschriften over het verstrekken van informatie die je nodig hebt om het loonrecht vast te stellen. Dat werkt alleen als je die voorschriften schriftelijk hebt gegeven, bijvoorbeeld in een verzuimreglement. Denk aan hoe laat iemand zich moet melden, bij wie, en dat hij bereikbaar blijft voor de arbodienst. Ontdek je dat iemand zich er niet aan houdt, dan moet je dat bovendien direct laten weten, anders vervalt je beroep erop.
Daarnaast kent de wet de wachtdag. Je mag schriftelijk afspreken dat een werknemer over de eerste twee ziektedagen geen recht op loon heeft. Meer mag niet, en een cao kan er iets anders over zeggen. Een wachtdag maakt een losse vrijdag ziek minder vanzelfsprekend, maar treft ook de medewerker die echt griep heeft. Dat de Belgische cijfers geen hoger totaal verzuim laten zien, is een reden om er niet te snel naar te grijpen.
Het meeste rendement zit volgens Securex niet in controle maar in het voorkomen van uitval, via werkdruk, autonomie en leiderschap. Dat sluit aan bij wat de arbodienst je kan geven. Bij een patroon van veel korte meldingen kun je de werknemer een gesprek met de bedrijfsarts laten voeren. Daar komt aan de orde wat er speelt, zonder dat jij de medische details hoort. Jij voert het gesprek over het werk, de bereikbaarheid en de afspraken.
Waar het misgaat
De fout die werkgevers het vaakst maken, is goedbedoeld doorvragen. Een leidinggevende die vraagt of het weer de rug is, legt al een medisch gegeven vast. Een mail aan het team met de reden van afwezigheid is ook te veel. Houd het bij de verwachte duur en het overdragen van werk, en laat de rest aan de arbodienst. Wil je weten hoe je dat in je administratie inricht, kijk dan bij wat je als werkgever over gezondheid mag vragen.
Een eendagsziekmelding is dus geen gat in het Nederlandse systeem. Het controlemiddel bestaat al, alleen ligt het bij een ander dan bij jou. Wie het verzuimreglement op orde heeft en de bedrijfsarts tijdig inschakelt, hoeft niet naar België te kijken voor een oplossing.