Proefplaatsing via de gemeente: wat spreek je af?

Een proefplaatsing via de gemeente begint met drie partijen aan tafel: de kandidaat, de werkgever en de gemeente of haar uitvoeringsorganisatie. Je spreekt af welk werk de kandidaat gaat proberen, waarom dat nodig is en welke betaalde baan daarna in beeld is. De gemeente beoordeelt of de plaatsing passend is en onder welke voorwaarden die met behoud van uitkering kan plaatsvinden.

Voor jou als werkgever is vooral belangrijk dat de toestemming, werkafspraken en begeleiding vóór de eerste werkdag duidelijk zijn. Een mondeling ‘dat zal wel kunnen’ is geen goede basis om iemand zonder loon te laten beginnen. Deze gids gaat over de gemeentelijke route, vooral voor kandidaten met algemene bijstand. Voor een kandidaat met een UWV-uitkering gebruik je de afzonderlijke aanvraagroute voor een UWV-proefplaatsing.

Begin bij de verantwoordelijke gemeente of uitvoerder

Vraag de kandidaat wie het contact voor werk en inkomen is. Dat kan een gemeentelijke klantmanager zijn, een werkcoach of een medewerker van een regionale uitvoeringsorganisatie. Het werkgeversservicepunt of Werkcentrum kan je naar de juiste persoon leiden, maar is niet vanzelf de instantie die de toestemming geeft.

Laat vastleggen welke gemeente of uitvoerder over deze plaatsing beslist. Dat is niet automatisch de gemeente waar jouw bedrijf staat. Bij ondersteuning op grond van de Participatiewet is de woonplaats van de kandidaat het uitgangspunt voor de bevoegde gemeente. Ook de werkgever kan een aanvraag voor noodzakelijke ondersteuning indienen; bespreek met de uitvoerder welke aanvraag en documenten in deze situatie nodig zijn.

Stel bij het eerste gesprek drie vragen: gaat het officieel om een proefplaats, op grond van welke lokale regeling, en wie bevestigt de toestemming? Een werkervaringsplaats, participatieplaats of stage kan een ander doel en andere regels hebben. Neem niet alleen de naam over die iemand in een gesprek gebruikt. De wettelijke proefplaats is gericht op arbeidsinschakeling bij de werkgever waar de kandidaat het werk verricht.

Wat ligt landelijk vast en wat moet je lokaal controleren?

De Participatiewet geeft voor de proefplaats van iemand met algemene bijstand een kader van twee maanden, met mogelijkheid tot verlenging met maximaal vier maanden. De gemeenteraad moet in de verordening regelen onder welke voorwaarden toestemming wordt verleend. Dit is een eigen regel van de Participatiewet; het betekent niet dat alle UWV-voorwaarden ook voor gemeentelijke plaatsingen gelden.

De toegestane periode volgt uit de individuele beoordeling en afspraken. Ga dus niet uit van standaard zes maanden onbetaald werk. Bespreek waarom de proefplaatsing nodig is, hoeveel tijd nodig is en wanneer eerder duidelijk kan zijn dat een dienstverband mogelijk is. Vraag bij ziekte of andere onderbrekingen hoe de lokale regeling de periode telt; verschuif de einddatum niet zelf.

Ook het contractperspectief moet concreet worden. In de hieronder bekeken lokale regelingen staat bijvoorbeeld een schriftelijke intentie voor minimaal zes maanden dienstverband, zonder proeftijd. Controleer de eis in jouw gemeente, inclusief het aantal uren en eventuele andere voorwaarden. Een contract van zes maanden is niet alleen doordat het bij UWV zo werkt automatisch de landelijke norm voor iedere gemeentelijke voorziening.

Deze voorbeelden laten zien welke uitvoeringsafspraken je moet controleren. Ze zijn geen landelijke modelvoorwaarden en evenmin een belofte dat iedere kandidaat wordt toegelaten. Beide uitvoerders kijken ook of een proefplaatsing nodig is; iemand die direct kan worden aangenomen hoeft niet eerst deze onbetaalde tussenstap te doorlopen.

Zet deze afspraken vóór de start op papier

Gebruik het volgende blad voor het gesprek met kandidaat en uitvoerder. Het is een eigen voorbereidingshulpmiddel. De officiële overeenkomst en het besluit van de gemeente blijven leidend.

Verdeel de verantwoordelijkheid zichtbaar. ‘De begeleider regelt het’ is te vaag als die niet mag beslissen over contracten of geen contact met de gemeente heeft. Benoem iemand die de voortgang bespreekt én iemand die het aanbod kan doen. De kandidaat moet weten bij wie een probleem met werk, begeleiding of uitkering terechtkan.

Bespreek behoud van uitkering én de kosten van deelname

Bij een toegestane proefplaats verricht de kandidaat onbeloond werk met behoud van uitkering. Dat maakt de bijstand niet voor de hele periode onvoorwaardelijk: veranderingen die van invloed kunnen zijn op het recht of de arbeidsinschakeling moeten volgens de geldende regels aan de gemeente worden doorgegeven. De werkgever kan niet toezeggen dat het uitkeringsbedrag onder alle omstandigheden gelijk blijft.

Laat de kandidaat vooraf met de uitvoerder bespreken wat een vergoeding betekent. Leg vast wie de reis naar de werkplek betaalt, of er noodzakelijke kleding of materialen zijn en wie eventuele aanvullende kosten voor deelname beoordeelt. Ga niet uit van een automatische gemeentelijke vergoeding.

Ook hierin zijn lokale details relevant. De actuele beleidsregels van Ferm Werk noemen voor een tegemoetkoming in terugkerende reiskosten in beginsel een enkele reisafstand van ten minste acht kilometer, met ruimte voor maatwerk. Dit is een lokaal voorbeeld, geen algemene kilometergrens. Vraag welke regeling voor de concrete reis geldt en voorkom dat kandidaat, werkgever en uitvoerder ieder denken dat een ander betaalt.

Geen loon betalen betekent evenmin dat de plaatsing je bedrijf niets kost. Je moet tijd vrijmaken voor uitleg en begeleiding en zorgen dat de werkplek bruikbaar is. Vraag afzonderlijk naar noodzakelijke ondersteuning of voorzieningen. Een akkoord op de proefplaatsing betekent niet automatisch dat een jobcoach, hulpmiddel of begeleidingsvergoeding is toegekend.

Fictieve afspraken voor een keukenondersteunende functie

Een lunchzaak wil iemand aannemen voor voorbereidende werkzaamheden in de keuken. De kandidaat ontvangt algemene bijstand. De werkgever ziet een mogelijke baan van 20 uur per week, maar wil met de kandidaat onderzoeken of het werkrooster en de combinatie van taken passend zijn. Dit is een verzonnen voorbeeld; er is nog geen gemeentelijke toestemming of subsidie verondersteld.

• Voorstel voor het werk: ingrediënten klaarzetten, werkvoorraad aanvullen en eenvoudige voorbereidingen uitvoeren volgens een vaste instructie. De kandidaat bedient niet zelfstandig apparatuur waarvoor nog geen instructie en toestemming is gegeven.
• Voorstel voor het rooster: vijf ochtenden van vier uur. De kandidaat bespreekt met de uitvoerder of dit rooster aansluit bij andere verplichtingen en wat reizen kost.
• Begeleiding: de keukenchef geeft instructie; een aangewezen collega neemt over bij afwezigheid. De eigenaar reserveert deze tijd vóórdat een start wordt afgesproken.
• Te beoordelen vraag: lukt het om de voorbereidingsvolgorde te volgen en op tijd hulp te vragen bij een ontbrekend product of onduidelijke opdracht? De kandidaat bespreekt ook of de taakverdeling en het rooster werkbaar zijn.
• Contractperspectief: de eigenaar beschrijft welk betaald contract beschikbaar is bij geschiktheid. De uitvoerder controleert of duur, uren en voorwaarden voldoen aan de lokale regeling.
• Open punten vóór start: schriftelijke toestemming, definitieve begin- en einddatum, uitkeringsafspraken, verzekering en reiskosten. Zolang die niet helder zijn, staat de kandidaat niet als onbetaalde bezetting op het rooster.

De evaluatiedatums worden binnen de toegestane periode gepland, met voldoende tijd om vóór het einde over een contract te beslissen. Het voorbeeld legt de te nemen besluiten vast; het voorspelt niet dat de gemeente de plaatsing goedkeurt of dat de kandidaat wordt aangenomen.

Verleng, wijzig of beëindig niet alleen onderling

Laat de kandidaat ziekte en andere verhinderingen melden bij de afgesproken contactpersoon. Betrek de uitvoerder bij een veranderd rooster, andere werkzaamheden of een voorgenomen verlenging. De plaatsing is beoordeeld voor een bepaalde situatie; die beoordeling is niet automatisch geldig voor iedere wijziging.

De lokale behandeling van ziekte verdient expliciete aandacht. Bij WerkSaam en Ferm Werk staat in de geraadpleegde verordeningen dat een ziekteonderbreking buiten beschouwing blijft bij de maximale periode. Vraag de uitvoerder hoe dit in de individuele toestemming en de nieuwe einddatum wordt verwerkt. Neem dus niet zonder controle de UWV-regel voor ziekteverlenging over.

Wil je na afloop loonkostensubsidie inzetten, bespreek die route vóórdat je de opeenvolgende trajecten afspreekt. Zowel WerkSaam als Ferm Werk kent een lokale weigering van proefplaatsing in verband met een aansluitende inzet van forfaitaire loonkostensubsidie. Dat is geen landelijke uitspraak dat elke proefplaatsing en elke vorm van loonkostensubsidie onverenigbaar zijn. Laat de uitvoerder beoordelen welke route past en welke afzonderlijke aanvraag nodig is.

Bij geschiktheid maak je het contract concreet en geef je de start van betaald werk volgens de afgesproken route door. De kandidaat laat de gevolgen voor de uitkering beoordelen. Blijkt de functie niet passend, bespreek dan met kandidaat en uitvoerder welke taken en ondersteuning zijn geprobeerd en waarom het niet lukt. Laat iemand niet na de einddatum onbetaald doorwerken terwijl het besluit over een baan uitblijft.

Veelgestelde vragen