Welke voorwaarden gelden voor een proefplaatsing?

Een uitkering en een werkgever die wil meewerken zijn nog geen voldoende reden voor een proefplaatsing. UWV beoordeelt of deze kandidaat voor deze functie een proefplaatsing nodig heeft. Ook eerdere werkzaamheden, het beoogde vervolgcontract en de resterende uitkeringsduur kunnen bepalend zijn.

Met de controle hieronder breng je vóór de aanvraag in beeld wat vaststaat en wat nog beoordeeld moet worden. De voorwaarden gaan over de UWV-proefplaatsing. Bij een gemeentelijk traject controleer je de afzonderlijke regeling bij de gemeente of uitvoeringsorganisatie. Voor de algemene afweging en begeleiding is er de hoofdgids over proefplaatsing.

Begin met de vraag: waarom is proefplaatsing nodig?

UWV kan een proefplaatsing toestaan voor mensen met een WW-, WIA-, WAO-, WAZ-, Wajong-, Ziektewet- of IOW-uitkering. De kandidaat vraagt toestemming; werkgever en kandidaat kunnen die toestemming niet vervangen door een onderlinge afspraak. Start daarom niet alvast onbetaald.

Beschrijf welke onzekerheid over het werk je wilt onderzoeken. Denk aan de uitvoerbaarheid van een nieuwe combinatie van taken met een bepaalde begeleiding. ‘Wij doen dit bij iedere nieuwe medewerker’ of ‘wij willen eerst de loonkosten uitsparen’ onderbouwt geen individuele noodzaak.

UWV weigert toestemming als redelijkerwijs kan worden aangenomen dat je de kandidaat ook zonder proefplaatsing voor dit werk kunt aannemen. Een volledige checklist verandert dat niet. Bespreek daarom ook rechtstreeks betaald werk als de geschiktheid al voldoende duidelijk is.

Er geldt geen algemene wachttijd van drie maanden WW. Die oude voorwaarde is met de beleidsregels vanaf 1 januari 2023 vervallen. UWV beoordeelt ook in de eerste maanden van werkloosheid of proefplaatsing het geschikte instrument is.

Eerder bij jouw bedrijf gewerkt: wat moet je uitzoeken?

Maak onderscheid tussen eerdere werkzaamheden en een eerdere proefplaatsing. Noteer de feitelijke taken, de periode, de werkgever en eventuele inlener. Alleen een functienaam vergelijken is onvoldoende: dezelfde naam kan ander werk betekenen en een nieuwe naam kan dezelfde werkzaamheden verhullen.

Vraag bij een eerdere proefplaatsing niet alleen ‘is die lang geleden?’, maar vooral ‘wat is er sindsdien veranderd en waarom moet dat opnieuw worden onderzocht?’. Beschrijf bijvoorbeeld gewijzigde taken of ondersteuning, zonder daarmee zelf te besluiten dat een uitzondering geldt.

Bij een overname of doorstart moet de voorgeschiedenis eveneens worden gemeld. Een andere handelsnaam is geen reden om eerdere werkzaamheden buiten beschouwing te laten. Laat onduidelijkheid over de rechtsvoorganger beoordelen. Proefplaatsing is niet bedoeld om een doorstart te financieren; volgens de beleidstoelichting wordt bij een doorstart in principe geen toestemming gegeven voor ex-werknemers bij hun oude werkgever.

Is de beloofde baan concreet en uitvoerbaar?

UWV moet de intentie voor het vervolg serieus vinden. Bij goed functioneren wil je aansluitend een arbeidsovereenkomst aanbieden van minimaal zes maanden, voor ten minste hetzelfde aantal uren als tijdens de proefplaatsing, zonder proeftijd of uitzendbeding.

Toets die intentie binnen je bedrijf voordat je haar ondertekent:

• Werk beschikbaar: welke taken blijven na de proefplaatsing bestaan? Bij seizoenswerk moet je kunnen aantonen dat de kandidaat ook na het seizoen een dienstverband zal houden.
• Uren passend: een proefplaatsing van 28 uur gevolgd door een beoogd contract van 20 uur voldoet niet aan de minimale urenvoorwaarde. Los de mismatch vooraf op; schrijf niet meer contracturen op dan je werkelijk kunt bieden.
• Beslisser betrokken: degene die over formatie en loonbudget beslist, moet achter het aanbod staan. ‘De leidinggevende vindt het goed, maar de eigenaar beslist later of er een vacature is’ vraagt eerst interne duidelijkheid.
• Voorwaarden consistent: neem niet alsnog een standaardproeftijd of uitzendbeding op in het vervolgcontract.

Een serieuze intentie is geen voorspelling dat iedere plaatsing slaagt. Maak vooraf wel duidelijk wat goed functioneren voor deze taken betekent en welke ondersteuning je daarbij biedt. Een vaag voorbehoud als ‘we bekijken later of er werk is’ past niet bij een concreet vooruitzicht op een baan.

Bij plaatsing via een uitzendbureau of detacheerder moet bovendien worden aangetoond dat de inlener weet dat de kandidaat onbetaald en met behoud van uitkering werkt. De toelichting noemt medeondertekening door de inlener als manier om dit vast te leggen.

Controleer passend werk, kosten en verzekering

De werkzaamheden moeten passen bij de mogelijkheden en bekwaamheden van de kandidaat en mogen diens gezondheid niet schaden. Beschrijf de daadwerkelijke taken en benodigde begeleiding. Een uitvoerbaar werkvoorstel is nuttiger dan alleen een algemene functiebeschrijving.

Tijdens de UWV-proefplaatsing betaal je geen loon voor het verrichte werk. Gemaakte onkosten mogen wel worden vergoed. Volgens de toelichting hoort een gebruikelijke vergoeding voor woon-werkverkeer aan eigen werknemers ook voor de kandidaat op proefplaatsing te gelden. De kandidaat mag niet verplicht worden excessieve kosten te betalen voor de plaatsing en het vervolgdienstverband. Denk bij de controle aan dure bedrijfskleding of een opleiding die iemand zelf zou moeten bekostigen terwijl het dienstverband nog onzeker is.

De werkgever moet een aansprakelijkheidsverzekering voor de kandidaat hebben afgesloten. Controleer of de beoogde werkzaamheden en periode onder de dekking vallen. Een onbevestigde aanname dat ‘iedereen wel meeverzekerd is’ laat een essentieel punt open.

Passen de duur en de uitkering bij het voorstel?

Uitgangspunt is twee maanden. UWV kan een langere duur toestaan als die voor de individuele re-integratie noodzakelijk is vanwege de beperkingen, afstand tot de arbeidsmarkt of complexiteit van het werk. Het maximum is zes maanden. Voor WW noemt de toelichting een langere periode dan twee maanden zeer uitzonderlijk. Kies dus niet standaard zes maanden omdat je dan langer kunt beoordelen.

Bij een gezamenlijk project van UWV en gemeenten kan UWV aansluiten bij de gemeentelijke duur, binnen de voorwaarden en het maximum van zes maanden. Dat geeft een individuele werkgever geen vrijheid om zelf een gemeentelijke termijn op een UWV-kandidaat toe te passen.

Bij Ziektewet geldt een afzonderlijke weigeringsgrond: UWV weigert als de proefplaatsing de vermoedelijk resterende duur van de Ziektewet-uitkering overschrijdt. Controleer dus de hele voorgestelde periode. Alleen nagaan of de uitkering de komende maand nog loopt is onvoldoende.

Controleer ook bij andere uitkeringen een bekende einddatum. UWV vermeldt dat een uitkering tijdens een proefplaatsing kan stoppen, bijvoorbeeld doordat de maximale uitkeringsduur wordt bereikt, terwijl de plaatsing kan doorgaan. Daaruit volgt geen recht op vervangend inkomen. Laat de kandidaat vóór de start met UWV bespreken wat een naderende einddatum betekent. Dit verandert de strengere voorafgaande Ziektewet-toets niet.

Verandert de situatie tijdens de plaatsing, overleg dan opnieuw. UWV kan bij ziekte verlengen met de ziekteperiode, binnen het maximum van zes maanden. Dat beslissen werkgever en kandidaat niet zelfstandig. Vakantie geeft geen verlenging. UWV trekt toestemming in als niet meer aan de voorwaarden wordt voldaan, de plaatsing mislukt of de kandidaat een dienstverband aanvaardt.

Controleblad: vastgesteld, open of niet passend?

Gebruik per regel één status: vastgesteld, nog uitzoeken of voorstel aanpassen. Noteer erbij wie het open punt oplost en wanneer. Dit is een eigen voorbereidingshulpmiddel, geen officiële UWV-bijlagenlijst. Alle vakjes op ‘vastgesteld’ betekent dat jullie voorstel onderbouwd is, niet dat UWV toestemming heeft gegeven.

Een ontbrekend gegeven is nog geen afwijzing, maar wel een reden om het voorstel niet als rond te presenteren. Een voorwaarde waarvan je al weet dat je eraan niet kunt voldoen, vraagt een andere afspraak of een andere route. UWV verleent bovendien geen toestemming bij gegronde vermoedens van misbruik of oneigenlijk gebruik.

Fictieve afweging: terugkeer in een andere functie

In dit verzonnen voorbeeld wil een groothandel Robin, die een UWV-uitkering ontvangt, laten terugkeren. Robin werkte er eerder betaald in het magazijn en heeft er geen eerdere proefplaatsing gehad. Nu gaat het om ordercontrole achter een bureau. Het bedrijf stelt 24 uur per week proefplaatsing voor, maar heeft voorlopig slechts budget voor een aansluitend contract van 20 uur gedurende zeven maanden.

De controle levert drie afzonderlijke uitkomsten op:

1. Eerder werk is een beoordelingspunt. De werkgever beschrijft het verschil tussen magazijnwerk en ordercontrole. Dat maakt een nieuwe beoordeling bespreekbaar, maar bewijst nog niet dat proefplaatsing nodig is. Robin en de werkgever formuleren welke vraag over het nieuwe werk overblijft.
2. De contracturen kloppen niet. Zeven maanden voldoet aan de minimale contractduur, maar 20 uur is minder dan de voorgestelde 24 uur. De eigenaar bevestigt vervolgens dat structureel 24 uur beschikbaar is. Zonder die werkelijke ruimte zou het voorstel aangepast moeten worden; alleen het formulier mooier invullen helpt niet.
3. Verzekering en toestemming staan nog open. De werkgeverscontactpersoon laat de dekking controleren. Robin bespreekt met UWV de noodzaak en uitkeringsperiode. Totdat toestemming is ontvangen, staat er geen onbetaalde start vast.

Stel dat Robin eerder wél een proefplaatsing bij het bedrijf of zijn rechtsvoorganger had gehad. Dan moet ook worden beoordeeld of veranderde omstandigheden een herhaling rechtvaardigen. Een andere functienaam alleen levert die uitzondering niet op. De casus laat zien hoe je tekortkomingen en beoordelingsvragen uit elkaar houdt; zij voorspelt geen UWV-besluit.

Wat doe je met de uitkomst?

Is het voorstel uitvoerbaar en zijn de open punten opgehelderd, bereid dan samen de aanvraag voor een UWV-proefplaatsing voor. Blijft twijfel bestaan over eerdere plaatsingen, de resterende uitkering of de noodzaak, leg juist die vraag voor aan UWV. Verzwijg haar niet om sneller een startdatum te krijgen.

Bij weigering staat de reden in de brief. Laat de kandidaat de beslissing en vervolgmogelijkheden bekijken en bespreek of rechtstreeks betaald werk of een ander passend traject mogelijk is. Een andere naam voor dezelfde onbetaalde werkzaamheden maakt een afgewezen proefplaatsing niet alsnog toegestaan.

Veelgestelde vragen