Het ziekteverzuim in Nederland liep in september opnieuw op, en vooral het langdurige verzuim drukt op de cijfers. Ruim driekwart van alle verzuimdagen komt voor rekening van medewerkers die langer dan zes weken uitvallen. Voor een mkb-bedrijf is dat het verzuim dat het meest kost en het lastigst op te vangen is.

Wat je ertegen doet, begint niet bij een nieuwe verzekering of een vitaliteitsprogramma. Het grootste verschil maak je in de eerste weken van een ziekmelding, precies op het moment dat kort verzuim langdurig dreigt te worden.

Wat de cijfers laten zien

De cijfers komen van de arbodiensten ArboNed en HumanCapitalCare en werden vandaag gepubliceerd door NU.nl. Het netto verzuimpercentage steeg in september 2026 naar 4,9 procent, tegen 4,6 procent in augustus en 4,7 procent in september 2025. Het aantal ziekmeldingen sprong van 39 naar 58 per 1.000 medewerkers, een stijging van 49 procent.

Opvallend is dat die stijging niet door het weer komt. September was warm, en griep en verkoudheid zouden dan weinig moeten spelen. Wie langdurig uitvalt, is gemiddeld 223 dagen afwezig. En september staat niet op zichzelf: al enkele maanden ligt het verzuim hoger dan in dezelfde maand van eerdere jaren.

Bedrijfsarts Iris Homeijer van HumanCapitalCare wijst op het effect voor het team. Een paar dagen afwezigheid is op te vangen, maar als meerdere mensen tegelijk kort uitvallen terwijl anderen al lang weg zijn, komt de continuïteit in gevaar. Dan moet het werk opnieuw worden verdeeld en moet er vervanging komen, en dat legt weer druk op de collega’s die er wel zijn.

Wat langdurig verzuim jou kost

Als werkgever betaal je bij ziekte maximaal 104 weken loon door, minimaal 70 procent van het brutoloon. In veel cao’s staat dat je in het eerste ziektejaar 100 procent betaalt. Ook pensioenpremie en vakantiegeld lopen door. Dat staat bij UWV onder loondoorbetaling.

Daar bovenop komen de kosten die minder zichtbaar zijn: vervanging, overwerk van collega’s, werk dat blijft liggen en de kans dat een overbelaste collega zelf uitvalt. Bij een afwezigheid van gemiddeld 223 dagen gaat het al snel om het grootste deel van een jaar. Voor een bedrijf met tien mensen is één langdurig zieke collega dus geen kleine post.

Een verzuimverzekering dekt een deel van de loonkosten, maar niet de rest. In ons stuk over verzekering en preventie lees je waarom een polis je niet helpt om uitval te voorkomen.

Waar de Wet verbetering poortwachter het verschil maakt

De zes weken uit de cijfers zijn geen toevallige grens. Uiterlijk in de zesde week van een ziekmelding moet de bedrijfsarts een probleemanalyse maken. Uiterlijk in week acht stel je samen met je medewerker een plan van aanpak op. Wie die momenten serieus neemt, heeft het meeste grip op de vraag of iemand na twee maanden terug is of een jaar wegblijft.

In de praktijk gaat het hier vaak mis, en niet uit onwil. Een ziekmelding van drie weken voelt nog als iets wat vanzelf overgaat, en het gesprek over wat iemand wel kan wordt uitgesteld. Juist dan helpt het om al vroeg te bespreken welk werk wel mogelijk is, ook als dat aangepast of voor minder uren is. UWV legt uit hoe werkgever en werknemer daarin samenwerken.

Daarna volgen nog vaste momenten: de ziekmelding bij UWV rond week 42, de eerstejaarsevaluatie rond week 52 en het re-integratieverslag bij de WIA-aanvraag. Vindt UWV dat je te weinig aan re-integratie hebt gedaan, dan kan het een loonsanctie opleggen en betaal je tot een jaar langer loon door. Een goed bijgehouden dossier is daarom geen papierwerk om de wet te halen, het beschermt je tegen een derde jaar loonkosten.

Hoe je zo’n gesprek met je medewerker voert zonder over de grens van zijn privacy te gaan, lees je in ons stuk over het verzuimgesprek. En heb je geen vaste afspraken op papier, dan helpt een verzuimprotocol dat in de praktijk werkt.

Wat je nu al kunt doen

Met de herfst voor de deur loopt het aantal ziekmeldingen meestal verder op. Homeijer noemt een paar eenvoudige maatregelen: zorg voor goede ventilatie en aandacht voor hygiëne, en laat medewerkers met lichte verkoudheidsklachten die zich fit genoeg voelen waar mogelijk thuiswerken. Dat voorkomt dat één verkoudheid een half team uitschakelt.

Voor het langdurige verzuim helpt het om naar je eigen cijfers te kijken. Wie is er nu langer dan drie of vier weken ziek, en is voor die mensen al duidelijk wat de bedrijfsarts in week zes gaat zeggen? Zo kom je niet pas in week acht tot de ontdekking dat er nog geen plan ligt.

Ben je werkgever in Brabant of Limburg, kijk dan ook naar de Europese subsidie voor een gezondere werkvloer in die regio. En werkt er bij jou iemand uit het doelgroepregister, dan compenseert de no-riskpolis bij ziekte de loondoorbetaling. In ons stuk over de no-riskpolis en je verzuimverzekering lees je hoe die twee samenwerken.