Wat doet een sociaal ontwikkelbedrijf?

Bij een sociaal ontwikkelbedrijf kun je bijvoorbeeld werkvaardigheden oefenen, begeleiding krijgen op een werkplek of betaald werken. Werkgevers kunnen er terecht voor samenwerking rond personeel of het uitbesteden van werkzaamheden. Welke mogelijkheden er zijn, hangt af van de organisatie, de afspraken met gemeenten en jouw situatie.

De termen sociale werkvoorziening, sociale werkplaats en sociaal ontwikkelbedrijf worden vaak door elkaar gebruikt. Daardoor kan onduidelijk zijn of een gesprek gaat over een baan, een regeling of een traject. Vraag daarom altijd: wat wordt hier precies aangeboden, wie beslist daarover en onder welke afspraken begint het?

Welke ondersteuning kan een sociaal ontwikkelbedrijf bieden?

Een sociaal ontwikkelbedrijf kan verschillende rollen hebben. Sommige organisaties richten zich vooral op werk in een aangepaste omgeving. Andere combineren dat met scholing, begeleiding en bemiddeling naar werkgevers. Ook kunnen gemeentelijke taken rond werk en inkomen binnen dezelfde organisatie zijn ondergebracht. Dat is niet overal zo geregeld.

In het aanbod kun je onder meer deze activiteiten tegenkomen:

• Werk en mogelijkheden verkennen: onderzoeken welke taken, omstandigheden en ondersteuning bij iemand passen.
• Leren in de praktijk: werkvaardigheden oefenen of een leerroute volgen. Vraag welke vaardigheden je leert en of daar een erkend bewijs bij hoort.
• Werk bieden: werkzaamheden uitvoeren binnen de eigen organisatie of op een externe locatie.
• Begeleiden naar een werkgever: zoeken naar passend werk en afspraken maken over de start en ondersteuning.
• Ondersteunen op het werk: samen met medewerker en leidinggevende bespreken wat nodig is om het werk te kunnen blijven doen.

Zie dit als mogelijke dienstverlening, niet als een pakket waarop iedere bezoeker automatisch recht heeft. Een ontwikkelbedrijf kan bijvoorbeeld wel een bepaalde werksoort aanbieden, maar geen passende plek beschikbaar hebben. Of het voert een traject alleen uit na een opdracht van de gemeente of UWV.

Hoe zit het met de sociale werkvoorziening en de Wsw?

De Wet sociale werkvoorziening, meestal afgekort tot Wsw, is een specifieke regeling. Sinds 1 januari 2015 is de Wsw gesloten voor nieuwe instroom. Een sociaal ontwikkelbedrijf kan nog steeds werkgever of uitvoerder zijn voor mensen die al onder de Wsw vallen, terwijl het daarnaast andere groepen ondersteunt.

Je kunt dus niet als nieuwe werkzoekende eenvoudig een Wsw-baan aanvragen omdat een organisatie vroeger een sociale werkplaats werd genoemd. Een bestaande Wsw-indicatie en de bijbehorende situatie vragen een andere beoordeling dan een nieuwe ondersteuningsvraag. Voor bestaande Wsw-medewerkers kan een herindicatie aan de orde zijn; de gemeente of het SW-bedrijf regelt de aanvraag daarvan bij UWV.

Wie nu ondersteuning zoekt, bespreekt de passende route met de gemeente of UWV. Dat kan begeleiding naar een gewone werkgever zijn, een ontwikkeltraject of, als aan de voorwaarden wordt voldaan, beschut werk. Beschut werk is een betaald dienstverband voor mensen die intensieve begeleiding of aanpassingen nodig hebben. UWV adviseert over de doelgroep en de gemeente besluit over de voorziening. Een kennismaking bij het ontwikkelbedrijf vervangt die beoordeling niet.

Welke vorm van werken of ontwikkelen wordt aangeboden?

Niet alle termen beschrijven hetzelfde. Wsw en beschut werk gaan over een regeling of voorziening. Detachering zegt vooral iets over waar je werkt en bij wie je in dienst bent. Die begrippen kunnen samengaan. Gebruik de vergelijking om een aanbod te begrijpen, niet om jezelf in één vakje te plaatsen.

Laat bij een traject ook uitleggen hoe activiteiten zich verhouden tot een eventuele uitkering, welke kosten worden vergoed en wat er van je wordt verwacht. Trek uit de naam “werkleerplek” geen conclusie dat het betaald of onbetaald is. De afspraken én de feitelijke situatie zijn van belang.

Hoe vind je als werkzoekende de juiste ingang?

Begin bij de partij die jou al ondersteunt. Vraag je gemeentelijke contactpersoon of UWV-contactpersoon of een sociaal ontwikkelbedrijf een passende rol kan hebben. Heb je nog geen contactpersoon, vraag dan bij je gemeente naar ondersteuning bij het vinden van werk. Je kunt ook bij het ontwikkelbedrijf informeren welke aanmeldroute het gebruikt.

Een rechtstreeks kennismakingsgesprek betekent niet automatisch dat een traject wordt betaald, dat een voorziening is toegekend of dat je in dienst komt. Vraag wie de verwijzing of opdracht moet regelen. Is er nog geen besluit, laat dan vastleggen welke stap daarvoor nodig is en wie die zet.

Bereid het gesprek voor met informatie over je werkervaring, taken die je wilt leren en omstandigheden die helpen. Bijvoorbeeld: “Met één duidelijke opdracht kan ik goed beginnen; als meerdere mensen tegelijk opdrachten geven, raak ik het overzicht kwijt.” Dat maakt de ondersteuningsvraag bespreekbaar zonder dat je al een passende regeling hoeft te kennen.

Neem voor jezelf deze gesprekscheck mee:

1. Mijn doel: wil ik betaald werk vinden, mijn mogelijkheden onderzoeken, vaardigheden leren of mijn huidige werk behouden?
2. De voorgestelde route: gaat het om een baan, detachering, scholing of een traject? Wie beslist en wie geeft opdracht?
3. De dagelijkse praktijk: welke taken doe ik, waar, op welke tijden en met welke begeleiding?
4. Mijn afspraken: welke overeenkomst krijg ik, wat betekent die voor loon of uitkering, en wie legt dat uit?
5. Mijn ontwikkeling: wat willen we onderzoeken of leren, wanneer bespreken we de voortgang en welke vervolgstappen zijn mogelijk?
6. Bij problemen: wie kan ik benaderen als het werk niet past, de begeleiding wegvalt of afspraken onduidelijk zijn?

Vraag na afloop om een korte bevestiging. Daarin horen ook punten die nog openstaan. Zo wordt een oriënterend gesprek niet per ongeluk opgevat als een toezegging van werk.

Wat kan een werkgever met een sociaal ontwikkelbedrijf afspreken?

Maak eerst duidelijk wat je zoekt. Wil je iemand in dienst nemen, personeel laten meewerken via detachering of een afgebakende opdracht uitbesteden? Dat zijn verschillende vormen van samenwerking. Een ontwikkelbedrijf kan meedenken over de mogelijkheden, maar biedt ze niet noodzakelijk allemaal aan.

Bij indienstneming gaat het om een passende medewerker en een arbeidsovereenkomst met jouw organisatie. Bespreek welke begeleiding nodig is en welke partij die kan verzorgen. Gebruik daarvoor ook de voorbereiding op een werknemer met een arbeidsbeperking aannemen.

Bij detachering blijft de medewerker in dienst van de uitlenende organisatie. Vraag om duidelijke afspraken over taken, aansturing, begeleiding, tarief, duur en het beëindigen of veranderen van de plaatsing. Laat ook vastleggen hoe verlof, ziekte, veiligheid en een incident op de werkplek worden afgehandeld. Ga niet uit van de algemene belofte dat alles voor je wordt geregeld.

Bij werk uitbesteden koop je een afgesproken dienst of resultaat in, bijvoorbeeld montagewerk of groenonderhoud. Bespreek wat er wordt opgeleverd, wie de uitvoering organiseert, waar het werk gebeurt en hoe je kwaliteit beoordeelt. Dat is iets anders dan zelf een medewerker aannemen. Ook uitbesteden kan werk bieden aan medewerkers van het ontwikkelbedrijf.

Een bruikbare eerste vraag is: “Dit werk moet gebeuren, onder deze omstandigheden. Welke vorm past en wat moeten wij daarvoor organiseren?” Geef daarbij meer informatie dan alleen de functienaam:

• De concrete taken, werkhoeveelheid en momenten waarop het druk is.
• De benodigde vaardigheden en wat iemand nog kan leren.
• De werkomgeving, bereikbaarheid en mogelijkheden om taken of tijden aan te passen.
• Wie instructie geeft en hoeveel ruimte die persoon heeft voor begeleiding.
• Welke kosten en afspraken al vaststaan en welke nog moeten worden onderzocht.

Vraag eventuele vergoedingen, begeleiding en voorwaarden afzonderlijk te bevestigen. Een mogelijke subsidie is nog geen toekenning. En ondersteuning door een externe begeleider betekent niet dat dagelijkse uitleg op de werkvloer overbodig wordt.

Fictief voorbeeld: eerst de route duidelijk krijgen

Nadia wil na een periode zonder werk weer administratieve taken doen. Een sociaal ontwikkelbedrijf bespreekt met haar de mogelijkheid om digitale documenten te ordenen. Een lokaal installatiebedrijf heeft juist hulp nodig bij het verwerken van werkbonnen. Deze verzonnen situatie kan tot verschillende voorstellen leiden; er is nog geen plaatsing of resultaat.

Als nog moet worden onderzocht welke werkzaamheden en begeleiding passen, kan de betrokken instantie een ontwikkeltraject bespreken. Dan moet duidelijk zijn wat Nadia daar gaat onderzoeken, onder welke afspraken zij deelneemt en wanneer er een vervolggesprek komt. Het bestaan van werkbonnen bij het installatiebedrijf maakt dat nog geen baan.

Als een betaald dienstverband met externe plaatsing passend lijkt, kan detachering worden onderzocht. Dan moeten onder meer de werkgever, begeleiding en gevolgen van het eindigen van de plaatsing helder zijn. Wil het installatiebedrijf Nadia zelf aannemen, dan gaat het gesprek over een arbeidsovereenkomst bij dat bedrijf en de ondersteuning die daar nodig is.

Er is ook een andere mogelijkheid: het installatiebedrijf besteedt het ordenen van documenten als opdracht uit. Daarmee spreekt het niet automatisch af dat Nadia persoonlijk op zijn kantoor komt werken. De afspraken over de opdracht en de afspraken met Nadia zijn dan verschillende zaken.

De kernvraag voor Nadia is welke route bij haar doel past. Voor het installatiebedrijf is de kernvraag welke samenwerking het werkelijk aangaat. Het ontwikkelbedrijf moet beide kanten concreet maken voordat iemand begint.

Leg het eerstvolgende besluit vast

Een kennismaking hoeft niet meteen een volledige oplossing op te leveren. Wel moet helder worden wie wat uitzoekt. Gebruik bijvoorbeeld deze korte vastlegging na het gesprek:

Als een aanbod niet past, benoem dan waardoor dat komt en vraag welke andere route kan worden onderzocht. Een ongeschikte werkplek of ontbrekende lokale dienst zegt niet dat iemand nergens kan werken. Andersom is een breed aanbod op een website nog geen bevestiging dat een specifieke plek voor jou beschikbaar is.

Veelgestelde vragen