Veel werkgevers denken bij gezond personeel aan verzuimbegeleiding en een contract met een arbodienst. Een verplichting die daarbij vaak wordt vergeten, is het periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek, kortweg PAGO. Maurice Rutgrink zet in een blog op Facto uiteen waarom dat in de schoonmaak duur kan uitpakken. De regel geldt alleen niet voor de schoonmaak alleen. Elke werkgever met personeel moet een PAGO aanbieden.

Wat een PAGO is

Een PAGO is een onderzoek naar gezondheidsrisico’s die uit het werk voortkomen. De plicht staat in artikel 18 van de Arbowet. Je moet werknemers periodiek de gelegenheid geven zo’n onderzoek te ondergaan, en de inhoud moet aansluiten bij de risico’s uit je risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Het doel is gezondheidsschade door het werk vroeg te zien en te voorkomen.

In de schoonmaak gaat het dan om fysieke belasting, steeds dezelfde bewegingen, schoonmaakmiddelen en werkdruk. In een magazijn kan het tillen zijn, in de zorg nachtdiensten, op kantoor beeldschermwerk en stress. Wat er onderzocht wordt, volgt dus uit jouw eigen RI&E. Hoe die RI&E zelf eenvoudiger moet worden, lees je in ons stuk over minder regeldruk bij de RI&E.

Aanbieden is verplicht, meedoen niet

Een hardnekkig misverstand is dat je pas iets hoeft te regelen als een medewerker erom vraagt. Volgens Rutgrink ziet de Nederlandse Arbeidsinspectie het aanbieden juist als een wettelijke plicht. Werknemers mogen weigeren, maar jij mag het aanbod niet overslaan. Constateert een inspecteur dat er geen PAGO wordt aangeboden, of dat het aanbod niet is onderbouwd vanuit de RI&E, dan kan dat leiden tot een eis tot naleving of een bestuurlijke boete op grond van de Arbowet.

In de schoonmaak komt er nog een laag bij. De Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak- en Glazenwassersbranche (RAS) wijst werkgevers erop dat medewerkers recht hebben op een PAGO- of PMO-aanbod. Cao-partijen kunnen bij structurele niet-naleving optreden via hun eigen procedures, met mogelijk herstelverplichtingen of financiële sancties. Werk je in een andere sector, kijk dan ook in je eigen cao of daar afspraken over staan.

Een PMO is niet automatisch een PAGO

Veel arbodiensten bieden een preventief medisch onderzoek aan, een PMO. Dat kijkt breder naar de lichamelijke en mentale gezondheid en leefstijl van je mensen. Een PAGO kijkt specifiek naar de vraag of het werk mensen ziek maakt. Een standaard PMO voldoet daarom niet vanzelf aan de wettelijke plicht. Alleen als het alle werkgerelateerde onderdelen bevat en aantoonbaar is gebaseerd op de RI&E, telt het ook als PAGO.

Vraag je arbodienst dus expliciet naar een PAGO en laat zien welke risico’s uit je RI&E erin moeten zitten. Een algemeen gezondheidsprogramma of een vitaliteitsdag is mooi, maar vervangt dit onderzoek niet.

Ook voor een klein bedrijf

De plicht hangt niet af van de omvang van je bedrijf. Heb je twee medewerkers in een werkplaats of vijf schoonmakers op locatie bij klanten, dan geldt hij net zo goed. Juist kleine werkgevers missen hem vaak, omdat ze denken dat het basiscontract met de arbodienst alles regelt. Lees dat contract er daarom op na en vraag of een PAGO erin zit en wat het extra kost.

Rutgrink wijst er terecht op dat de werkgever verantwoordelijk is voor risico’s van het werk, niet voor alles wat medewerkers privé doen. Een sportblessure of een gebroken been na de wintersport voorkom je niet met een PAGO. Dat maakt het onderzoek ook overzichtelijk. Je hoeft geen compleet gezondheidsprogramma op te zetten, je moet laten zien dat je weet wat het werk met je mensen doet.

Zo regel je het aantoonbaar

Begin bij je RI&E en noteer welke gezondheidsrisico’s daarin staan. Spreek met je arbodienst of bedrijfsarts af welke onderdelen het PAGO daarom moet hebben en hoe vaak je het aanbiedt. Die frequentie leid je af uit de risico’s, niet uit een vaste termijn.

Doe het aanbod daarna schriftelijk aan alle medewerkers, ook aan nieuwe mensen en medewerkers met een tijdelijk contract. Leg vast wanneer je het hebt gedaan en wie er gebruik van maakte. De uitslagen per persoon zijn medisch geheim en krijg je als werkgever niet te zien, wel een geanonimiseerd groepsbeeld als genoeg mensen meedoen. Dat groepsbeeld is waardevol, want het laat zien waar verzuim kan ontstaan voordat het zover is. Hoe je verzuim door werkdruk aanpakt, lees je in ons stuk over stijgend stressverzuim. Neem je je eerste medewerker aan, zet het PAGO dan meteen op je checklist voor je eerste werknemer.