Welke invulling van je SROI-verplichting past bij je bedrijf?

Je kunt een SROI-verplichting op verschillende manieren invullen: iemand passend werk bieden, investeren in arbeidsontwikkeling, sociaal inkopen of een maatschappelijke activiteit uitvoeren. Welke combinatie geschikt is, hangt af van je werk, de beschikbare begeleiding en de voorwaarden van de opdrachtgever. Een activiteit die bij het ene contract meetelt, kan bij het andere worden afgewezen.

Deze keuzehulp gaat over de invulling van contractuele social return. De hoogte van je verplichting is het vertrekpunt; voor die berekening lees je hoe je het SROI-percentage en de grondslag uitlegt. Hieronder kies je wat je daadwerkelijk gaat doen. Inhoud gecontroleerd op 17 oktober 2026.

Vier routes: wat kun je werkelijk organiseren?

Begin met de mogelijkheden in je bedrijf. Is er terugkerend werk? Kan iemand een vak leren? Koop je diensten in die een sociale onderneming kan leveren? Heb je vakkennis waar een school of werkontwikkelbedrijf behoefte aan heeft? Met die antwoorden maak je een eerste selectie. Daarna toets je of de opdrachtgever de gekozen route toestaat.

Dit zijn keuzerichtingen, geen landelijke lijst van toegestane prestaties. PIANOo noemt naast werk onder meer arbeidsontwikkeling, sociaal inkopen en maatschappelijke activiteiten, maar benadrukt dat invulling en waardering per organisatie verschillen. Een contract kan een voorkeur voor werk bevatten, grenzen stellen aan andere vormen of een specifieke combinatie verlangen.

Controleer ook het verband met de opdracht. Een goede activiteit ergens anders in je onderneming is niet alleen vanwege haar maatschappelijke waarde bruikbaar voor ieder contract. Laat vaststellen waar de inzet mag plaatsvinden en hoe die aan deze opdracht wordt toegerekend.

Werk bieden: begin met de taken en de begeleiding

Personele invulling kan een dienstverband zijn, maar bijvoorbeeld ook detachering of een toegestane leerwerk- of stageplek. De precieze vormen volgen uit de afspraken. Beschrijf eerst het werk: wat moet iemand doen, hoeveel uren is dat, welke vaardigheden zijn bij de start nodig en wat kun je aanleren?

Een functie hoeft niet uit één bestaande vacature te komen. Je kunt onderzoeken of terugkerende taken samen een logisch werkpakket vormen. Denk in een onderhoudsbedrijf aan het ontvangen, controleren en klaarzetten van materialen. Ga daarbij na of er voldoende werk is, of de werkplek geschikt is en of een collega daadwerkelijk tijd krijgt om uitleg te geven. Losse klusjes bij elkaar zoeken uitsluitend om een bedrag te vullen, geeft nog geen bruikbare baan.

Bespreek vervolgens met een regionaal werkcentrum, sociaal ontwikkelbedrijf of andere passende partner welke kandidaten bij dat werk aansluiten. Laat de beoordeling van de SROI-doelgroep aansluiten op de regels van jouw opdrachtgever. ‘Heeft een afstand tot de arbeidsmarkt’ is een omschrijving, geen bewijs dat iemand onder een bepaalde contractcategorie valt.

Bij een stage of leerbaan komt daar een onderwijsafspraak bij. Voor de beroepspraktijkvorming van mbo-studenten is een erkend leerbedrijf nodig. SBB noemt onder meer passende werkzaamheden, een veilige leerplek en een deskundige praktijkopleider als voorwaarden. Controleer de voorwaarden voor erkenning als leerbedrijf voordat je zo’n plek toezegt. Erkenning als leerbedrijf betekent op zichzelf nog niet dat iedere student voor SROI meetelt.

Kies deze route pas als je de begeleiding kunt waarmaken. Noteer wie inwerkt, wie bij afwezigheid overneemt en wanneer je met de medewerker of student bespreekt hoe het gaat. Denk ook vooruit naar het einde van de opdracht. Een baan kan langer duren dan de periode waarin je haar voor SROI mag opvoeren; laat het perspectief van de medewerker daarom niet volledig afhangen van die meetelperiode.

Scholing: koppel de investering aan een concrete stap in werk

Arbeidsontwikkeling begint met een belemmering of leerdoel. Iemand moet bijvoorbeeld vaktaal leren om instructies beter te begrijpen, een vakgerichte opleiding volgen of gerichte begeleiding krijgen bij de overgang naar werk. Beschrijf wat de kandidaat na het traject beter kan en in welk werk die vaardigheid wordt gebruikt. Dat maakt een voorstel sterker dan ‘we kopen opleidingsuren in’.

Lees nauwkeurig wat jouw opdrachtgever onder arbeidsontwikkeling verstaat. In de uitvoeringsvoorwaarden Social return 2026 van Zuidoost-Brabant moet om-, her- en bijscholing van kandidaten bijvoorbeeld samenhangen met arbeid en worden verzorgd door een erkende opleiding of training. Ook een training voor begeleiders kan daar onder voorwaarden meetellen, als die specifiek hun begeleiding van kandidaten versterkt. Voor deze activiteiten is voorafgaande afstemming en goedkeuring vereist. Dit is een regionaal voorbeeld, geen regel voor alle opdrachten.

Houd in je voorstel drie onderdelen uit elkaar: de inzet van de kandidaat, de opleiding en eventuele extra begeleiding. Vraag welke onderdelen afzonderlijk worden gewaardeerd en welke al in een bouwblok zijn verwerkt. Tel niet zelfstandig alle loon-, cursus- en begeleidingskosten op alsof ieder onderdeel boven op de personele invulling komt.

Laat de opleider een omschrijving van het programma, de uitvoeringsperiode en de kosten geven. Controleer daarna of de startdatum haalbaar is en of er ruimte is om het geleerde op de werkvloer toe te passen. Een cursus die pas na de afgesproken uitvoeringsperiode begint, vraagt eerst om verduidelijking van de mogelijkheden; een betaalde factuur lost die timing niet vanzelf op.

Deze route past minder goed als het leerdoel onduidelijk blijft. Een algemene training voor je hele team is niet automatisch arbeidsontwikkeling voor de SROI-doelgroep. Maak zichtbaar welke deelnemer of begeleider welke stap zet en waarom die activiteit binnen de afgesproken invulling past.

Sociaal inkopen: controleer de leverancier én de levering

Sociaal inkopen kan aantrekkelijk zijn wanneer je weinig ruimte hebt voor een extra medewerker, maar wel werk kunt uitbesteden. Onderzoek bijvoorbeeld een bestaande behoefte aan schoonmaak, catering, groenonderhoud of het samenstellen van pakketten. Vergelijk daarbij ook kwaliteit, beschikbaarheid, locatie en levertermijn. Je blijft een dienst of product inkopen dat je onderneming nodig heeft.

Daarna volgt de SROI-toets. Het etiket ‘sociaal’ op een website is onvoldoende om te weten of een factuur meetelt. Vraag welk bewijs de opdrachtgever accepteert voor de betrokken leverancier en of de bedoelde werkzaamheden onder die erkenning vallen. Controleer bij een certificaat de rechtspersoon en de geldigheidsperiode. Een certificaat van een andere onderneming in dezelfde groep is niet zonder meer bewijs voor jouw leverancier.

Maak bovendien onderscheid tussen toegelaten inkoop en meetellende waarde. In de bouwblokkentabel van Zuidoost-Brabant 2026 worden inkopen bij leveranciers met verschillende treden op de Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) verschillend gewaardeerd. Een toegelaten leverancier betekent daar dus niet automatisch dat de hele factuur als SROI meetelt. De tabel verlangt ook vermelding van het projectnummer op de originele factuur. Neem zulke voorwaarden over uit jouw eigen stukken voordat je bestelt.

Leg een offerte met een beschrijving van de levering voor en vraag bevestiging van de berekeningswijze. Spreek vervolgens met de leverancier af welke gegevens op de factuur komen en wanneer wordt geleverd. Koop je via een tussenpartij, laat dan ook vaststellen welk deel van de prestatie werkelijk voor jouw contract wordt geaccepteerd.

Stop als alleen de verkoopbelofte duidelijk is. ‘Onze diensten zijn SROI-proof’ vervangt geen beoordeling voor jouw opdracht. Vraag bij twijfel de opdrachtgever om een schriftelijke reactie voordat je de inkoop als dekking van je verplichting inplant.

Maatschappelijke activiteiten: werk vanuit de behoefte van de doelgroep

Een gastles, bedrijfsbezoek of workshop kan een bruikbare bijdrage zijn. De meerwaarde wordt concreet als je samen met een school, werkontwikkelbedrijf of andere partner bepaalt voor wie de activiteit bedoeld is en welke volgende stap zij ondersteunt. Een bedrijfsbezoek waarbij deelnemers een vak leren kennen en mogelijke leerplekken bespreken, heeft een ander doel dan een algemene rondleiding voor relaties.

Vraag de partner wat deelnemers nodig hebben. Kunnen jouw medewerkers vakkennis overdragen, oefenen met een sollicitatiegesprek of laten zien hoe een werkdag eruitziet? Leg ook vast hoe de partner deelnemers selecteert en wat er na de activiteit gebeurt. Een klein programma dat aansluit op een bestaand traject kan uitvoerbaarder zijn dan een los evenement waarvoor nog niemand belangstelling heeft getoond.

De regels van Zuidoost-Brabant noemen activiteiten die het perspectief op de arbeidsmarkt vergroten en vragen vooraf goedkeuring. Voor bepaalde vormen geldt daar een maximum aan de uren die mogen worden opgevoerd. Dat maakt een praktische vraag noodzakelijk: telt alleen de uitvoering, of ook voorbereiding en reistijd? Vul het antwoord niet zelf in. In Utrecht staan sociale projecten eveneens tussen de invullingsmogelijkheden; ook daar beoordeelt een adviseur het plan.

Een gift of vrijwilligersdag telt niet vanzelf mee. Beschrijf de relatie met de doelgroep en de opdracht, en laat inhoud, omvang en waardering beoordelen. Een activiteit kan maatschappelijk waardevol zijn terwijl zij buiten jouw SROI-afspraak valt. Begroot haar dan niet als geaccepteerde invulling.

Kies met vier vragen een uitvoerbaar voorstel

Gebruik onderstaande vragen voor iedere route die overblijft. Dit is een hulpmiddel voor je eigen besluitvorming; het geeft geen automatische toestemming of SROI-score.

1. Mag het binnen deze opdracht? Noteer de bepaling die de route toestaat, de doelgroep of leveranciersvoorwaarde en eventuele maxima. Is dat onduidelijk, zet de route op ‘voorleggen’.
2. Kunnen we het uitvoeren? Schrijf op wie het werk doet, welke partner al beschikbaar is en wanneer de activiteit kan beginnen. ‘We gaan iemand zoeken’ is nog geen bezetting.
3. Helpt het de betrokken mensen? Beschrijf de baan, de geleerde vaardigheid of het arbeidsmarktperspectief. Bespreek met de partner of deelnemer of dat doel aansluit op de behoefte.
4. Kunnen we het aantonen? Noteer welke prestatie wordt gewaardeerd, hoe je de waarde berekent en welk bewijs je tijdens de uitvoering verzamelt. Houd nog onbevestigde waarde apart.

Vergelijk vervolgens de werkelijke inzet die de routes van jouw bedrijf vragen: uitgaven, begeleidingsuren, tijd om een partner te vinden en de gevolgen als de planning uitloopt. De hoogste SROI-waardering op papier is niet altijd de haalbaarste invulling. Kies een combinatie wanneer onderdelen elkaar aanvullen en de voorwaarden dat toelaten. Controleer dan ook dat dezelfde uren, factuur of prestatie niet dubbel worden opgevoerd.

Fictief keuzevoorbeeld. Een installatiebedrijf heeft gedurende een onderhoudsopdracht terugkerend werk in het magazijn. Het overweegt een leerplek, maar de enige beschikbare begeleider werkt de eerste maanden elders. Een opleidingsfactuur lost dat gebrek aan dagelijkse begeleiding niet op. Het bedrijf onderzoekt daarom eerst of een andere collega de begeleiding kan verzorgen en legt de mogelijke startdatum voor. Daarnaast laat het beoordelen of een geplande cateringopdracht bij een sociale leverancier meetelt. De leerplek blijft een voorgenomen activiteit totdat begeleiding, kandidaat en SROI-toelaatbaarheid zijn bevestigd. De inkoopwaarde wordt pas ingepland volgens de goedgekeurde waardering.

Die werkwijze voorkomt dat één onzekere plaatsing het hele plan draagt. Je hoeft daarvoor geen willekeurige extra buffer aan SROI-waarde te verzinnen. Je moet vooral weten welke onderdelen vaststaan, welke nog afhankelijk zijn van anderen en op welke datum je een alternatief moet kiezen.

Leg de gekozen invulling concreet en schriftelijk voor

Gebruik de afgesproken contactpersoon en procedure van de opdrachtgever. Is vooraf akkoord voorgeschreven, wacht dan op dat akkoord voordat je de activiteit als toegestane invulling uitvoert. Bij maatwerk of twijfel is een schriftelijke bevestiging ook praktisch: daarmee voorkom je dat jij en de beoordelaar iets anders onder de afspraak verstaan.

Een reactie op de inhoud is niet automatisch een akkoord op elk opgevoerd bedrag. Vraag verduidelijking als bijvoorbeeld alleen ‘goed initiatief’ is teruggeschreven. Bewaar het concrete besluit bij het voorstel en pas de planning aan bij voorwaarden of gedeeltelijke goedkeuring. Moet de invulling later veranderen, beoordeel de wijziging opnieuw met de opdrachtgever.

Werk je samen met een onderaannemer, zet dan ook op papier wie uitvoert, bewijs aanlevert en eventuele tekorten oplost. Onderzoek afzonderlijk wat een eigen PSO-certificaat voor jouw contract betekent: erkenning van je organisatie en een aankoop bij een gecertificeerde leverancier zijn verschillende routes. Ga niet uit van een algemene vrijstelling.

Na die keuze begint het bewaken van de uitvoering. De taakverdeling, registratie en eindverantwoording staan uitgewerkt bij je SROI-verplichting na gunning organiseren. Neem daarin de bevestigde activiteiten op, met hun uitvoerder, startdatum en bewijsafspraak. Werkt jouw opdrachtgever met bouwblokken, gebruik dan de uitleg over de waarde van je inzet berekenen met de bouwblokkenmethode om de gekozen activiteiten door te rekenen.

Veelgestelde vragen