Soms meldt zich een kandidaat die zegt dat hij in een werkfit-traject zit. Of een re-integratiebedrijf belt met de vraag of je iemand een kans wilt geven. Voor een werkgever is dan vaak onduidelijk wat dat traject inhoudt, hoe ver iemand al is en wat jij ermee kunt. Het korte antwoord is dat werkfit maken vóór de baan komt. Het is de voorbereiding, niet de plaatsing. Juist daarom loont het om te weten waar het eindigt, want daar begint jouw rol.
Wat werkfit maken is
Werkfit maken is een dienst die UWV inkoopt bij re-integratiebedrijven. Hij is bedoeld voor mensen met een uitkering die nog niet klaar zijn om aan het werk te gaan, zoals iemand met een Wajong-, WGA- of Ziektewet-uitkering. Volgens de toelichting van UWV frist het traject werknemersvaardigheden op, helpt het om een arbeidsritme op te bouwen en oriënteert het op nieuwe beroepen. Denk aan op tijd komen, een werkdag volhouden, samenwerken en weten wat je wel en niet aankunt.
Daarnaast bestaat de dienst Naar werk, voor mensen die direct aan de slag kunnen. Die richt zich op het vinden van een baan. Voor wie de stap naar werkfit maken nog te groot is, heeft UWV sinds 2019 nog een lichtere vorm, gericht op meedoen in de samenleving en eventueel vrijwilligerswerk.
| Werkfit maken | Naar werk | |
|---|---|---|
| Doel | Klaar worden voor werk | Een baan vinden |
| Maximale looptijd bij Wajong en WGA | 18 maanden | 9 maanden |
| Maximale looptijd bij Ziektewet | 6 maanden | 6 maanden |
| Maximaal aantal uren dienstverlening | 40 (60 bij zeer grote afstand tot werk) | 25 |
De cijfers komen uit het UWV-rapport Wat kopen we in voor wie? uit 2020, dat de trajecten van 2016 tot en met 2018 onderzocht. In dat onderzoek vroegen UWV-professionals voor Wajong- en WGA-klanten gemiddeld om tien maanden werkfit-dienstverlening. Wie met zo’n kandidaat praat, kan dus rekenen op iemand die al maanden bezig is met de basis van werk.
Waar jij als werkgever instapt
Tijdens werkfit maken zelf ben je meestal nog niet in beeld. Het traject speelt zich af tussen de kandidaat, UWV en het re-integratiebedrijf. Jouw moment komt aan het eind, of bij de overgang naar Naar werk. Dan zoekt het re-integratiebedrijf een werkgever, en daar kun jij op inspelen door open te zijn over welke functies je hebt en welke taken je anders zou kunnen verdelen. Het idee achter jobcarving helpt daarbij, omdat een kandidaat die net werkfit is vaak beter start met een afgebakend takenpakket dan met een volledige functie.
Wat het traject voor jou oplevert, is vooral voorspelbaarheid. De kandidaat heeft een ritme opgebouwd en er ligt informatie over wat hij kan. Vraag in het eerste gesprek, met toestemming van de kandidaat, wat er uit het traject is gekomen. Welke taken liepen goed, waar zat de grens, hoeveel uur per week is haalbaar? Medische details hoor je daarbij niet te krijgen, en dat hoeft ook niet. Wat je wel en niet mag vragen, staat in wat je als werkgever mag vragen over gezondheid.
Van traject naar contract
Na het traject volgt meestal een van deze stappen. Bij twijfel over de functie is er de proefplaatsing. De kandidaat werkt dan met behoud van uitkering mee, met als uitgangspunt twee maanden. UWV kan bij een onderbouwde aanvraag een langere duur goedkeuren, tot maximaal zes maanden. Je moet wel de serieuze intentie hebben om daarna een contract aan te bieden.
Daarna hangt de financiële steun af van de uitkering die de kandidaat had. Hier gaat het in de praktijk vaak mis, omdat werkgevers alle regelingen op één hoop gooien.
- Komt de kandidaat uit de Wajong, dan is loondispensatie via UWV de route als zijn prestatie achterblijft. Je betaalt dan loon naar arbeidsprestatie en UWV vult het inkomen aan.
- Komt hij uit de Participatiewet, dan loopt de steun via de gemeente in de vorm van loonkostensubsidie. Een UWV-traject leidt dus niet vanzelf naar loonkostensubsidie.
- Bij een WGA-uitkering kun je denken aan het loonkostenvoordeel voor arbeidsgehandicapte werknemers en de no-riskpolis.
Het verschil tussen loonkostensubsidie en loondispensatie is precies de vraag die je stelt voordat je iets toezegt aan de kandidaat. Een belofte over een subsidie die niet bij zijn uitkering hoort, kost later vertrouwen.
Wat je kunt doen als je iemand wilt aannemen
Zoek je personeel en sta je open voor iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt, wacht dan niet tot een re-integratiebedrijf jou vindt. Meld je bij het werkgeversservicepunt van je regio, in Brabant en Limburg net als elders een samenwerking van UWV en gemeenten. Vertel welke functies je hebt en hoeveel begeleiding je zelf kunt bieden. Dan kan UWV kandidaten die bijna werkfit zijn gericht op jouw vacatures voorbereiden.
Bespreek bij de start ook begeleiding op de werkvloer. Wie na maanden voorbereiding instroomt, heeft baat bij een vast aanspreekpunt. Een jobcoach kan dat zijn, maar ook een collega met tijd en geduld. Lees voor de achtergrond ook wat afstand tot de arbeidsmarkt eigenlijk betekent. Het helpt om te zien dat een werkfit-traject geen diploma is, maar een aanloop. De echte proef is de werkvloer, en daar heb jij meer invloed dan je denkt.